طراحی نظام مبتنی بر شایستگی (CBS)

نظام مبتنی برشایستگی

همان طور می دانیم تعاریف مختلفی از مدیریت منابع انسانی در ادبیات علمی و کاربردی ارائه شده است. با این حال برسر رسالت اصلی مدیریت منابع انسانی در سازمان ها اتفاق نظر وجود دارد. این رسالت برپایه سه فرایند بنیادی یعنی جذب، پرورش و نگه داشت سرمایه انسانی سازمان شکل می گیرد. لذا ساختار و فرایندهای منابع انسانی در سازمان ها براساس این چارچوب طرح ریزی و اجرا می شوند.

با گذشت زمان و تغییرات گسترده به وجود آمده در فضای کسب و کار، ساختارها و استراتژی های سازمان ها روی به دگرگونی برده و شکل جدیدی به خود گرفته اند. در این بین استفاده از ساختارهای شبکه ای و مدل های سیستمی بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. مدیریت منابع انسانی هم به عنوان مجموعه مهمی از سازمان، از این  امر مستثنی نمی باشد. به همین دلیل امروزه متخصصان و نظریه پردازان حوزه منابع انسانی به دنبال به کارگیری رویکردهای سیستمی و یکپارچه در مدیریت منابع انسانی هستند.

 

 

معایب نظام مبتنی بر مشاغل

شرح مشاغل تنها توصیف کننده فعالیت هایی است که کارکنان باید انجام دهند در صورتی که به نتایج و اهداف شغلی که باید منجر به موفقیت سازمان شوند اشاره ای نمی کند. سرعت تغییر محتوای مشاغل کنونی بالا بوده به همین دلیل شرح مشاغل به سرعت منسوخ می شوند. در شرح مشاغل مشخص نمی گردد عملکرد برتر چگونه باید صورت گیرد. وجود ابهام در شرح مشاغل چالشی و مبهم مانند پست های مدیریتی که تعیین وظایف به طور عینی غیرممکن می باشد، باعث کاهش بهره وری می گردد. از سوی دیگر تعریف تخصصی و متمایز محتوای مشاغل ایجاد همگرایی و برقراری روابط سیستمی را در برنامه های منابع انسانی همچون طراحی کارراهه، مشکل می سازد. برهمین اساس گرایش امروزی اجتناب از توصیف های مهارت محور و حرکت به سمت نقش های مشاغل با تمرکز بر توانایی های گسترده تر می باشد. به نحوی به راحتی بتوانند همگام با دگرگونی فناوری ها و الزامات محیطی تغییر کنند. این سازه ها همان شایستگی های شغلی می باشند که در قالب مدل های یکپارچه در سازمان ها مورد استفاده قرار می گیرند.

مدل شایستگی، مبنای رویکرد سیستمی

موضوعی که در این بین توجه همگان را به خود جلب می کند، ایجاد یکپارچگی و طرح ریزی روابط سیستمی میان بخش ها و فرایندهای مختلف منابع انسانی، از جمله گزینش و استخدام، آموزش و توانمندسازی، مدیریت عمکرد و حفظ و  نگهداری، است. پاسخ متخصصان و صاحب نظران حوزه منابع انسانی به این نیاز سازمان ها، استفاده از نظام های یکپارچه مبتنی بر شایستگی می باشد. با وجود اینکه در میان صاحب نظران برسر تعریف مفهوم شایستگی توافق کاملی وجود ندارد اما همه آن ها بر به کارگیری و سودمندی مدل های شایستگی در سازمان تاکید دارند.

مدیریت منابع انسانی مبتنی بر شغل، نمی تواند همگام با تغییرات پیش برود و از سویی تمرکز بر فعالیت های شغلی منابع سازمان را به خوبی به سمت عملکرد و نتایج مطلوب سوق نمی دهد. مدیریت منابع انسانی مبتنی بر شایستگی نتایج و نقش های کاری سازمان را مورد توجه قرار می دهد و رویکردی فرد محور را اتخاذ می کند نه شغل محور.این رویکرد شایستگی ها را محور تمامی فرایندهای منابع انسانی قرار می دهد. در واقع شایستگی ها تعیین کننده و جهت دهنده به گزینش، استخدام، آموزش، مدیریت عملکرد و پاداش کارکنان می باشد. به گونه ای که شایستگی ها، تمامی فرایندهای منابع انسانی را در یک جهت همسو و یکپارچه می سازند. شایستگی های در مدیریت منابع انسانی به کارگرفته می شوند چراکه سیستم های منابع انسانی را متمرکز بر عوامل می کند که به طور مستقیم با موفقیت سازمان در ارتباط می باشند.

مدل شایستگی، یک زبان مشترک

در مدیریت منابع انسانی براساس شایستگی، طراحی تمامی ساختارها و فرایندهای منابع انسانی برمبنای یک مدل شایستگی جامع صورت می پذیرد. به طوریکه حلقه واسط و زنجیر اتصال میان همه فرایندها، مدل شایستگی خواهد بود. در واقع مدل شایستگی سازمان، محوریت برنامه های منابع انسانی را در بخش های گزینش و استخدام، آموزش و توانمندسازی، مدیریت عمکرد و حفظ و  نگهداری تشکیل می دهد. با محوریت مدل شایستگی ایجاد یکپارچگی و همگرایی در زیرسیستم های منابع انسانی تسهیل شده و دستیابی به رسالت بزرگ مدیریت منابع انسانی در سازمان ها را به بهترین شکل امکان پذیر خواهد کرد.

شایستگی ها به وجود آمده اند تا عملکرد سازمان را ارتقا دهند، توانایی رقابتی را افزایش دهند، تغییر فرهنگ را حمایت کنند، اثربخشی آموزش و توسعه را تضمین نمایند، فرایندهای گزینش و استخدام را ارتقا بخشند، جابه جایی شغلی را کاهش دهند، نقش های مدیریتی و تخصصی را شفاف کنند، تاکید بر اهداف سازمانی را تقویت کنند، به برنامه ریزی کارراهه و جانشین پروری کمک کنند، همگرایی میان استراتژی های منابع انسانی را بیشتر کند و مبنای سیستم های مدیریت عملکرد و پاداش و حقوق را ایجاد کنند.
برهمین اساس می توان بیان نمود که استقرار مدیریت منابع انسانی مبتنی بر شایستگی به معنای دارا بودن یک سیستم پویا و زنده برای کنترل و سامان دهی به سرمایه های انسانی سازمان می باشد. سیستمی که به خوبی سرمایه ها را شناسایی می کند، به خوبی آن ها را رشد می دهد و به خوبی از آن ها برای تحقق اهداف استراتژیک سازمان استفاده می کند. 

برهمین اساس گروه تخصصی موسسه روان پژوهان هیرکان، این رویکرد را یکی از پارادایم های اصلی فعالیت های پژوهشی و آموزشی خود قرار داده است. به نحوی که با به کارگیری آخرین دستاوردهای علمی و کاربردی در حوزه های روان شناسی صنعتی و سازمانی و مدیریت، همراه و پشتیبان سازمان ها در مسیر رسیدن به تکامل آن ها خواهد بود.از آن جایی که طراحی و استقرار موفق این سیستم در مدیریت منابع انسانی سازمان ها، نیازمند دارا بودن دانش به روز و تجربه ارزشمند در حوزه های طراحی مدل های شایستگی، طراحی و استقرار فرایندهای منابع انسانی، طراحی و تحلیل شغل، طراحی و استقرار کانون های ارزیابی و توسعه مدیران، برنامه ریزی کارراهه و جانشین پروری و نظام مدیریت استعداد می باشد، موسسه روان پژوهان هیرکان افتخار دارد خود را به عنوان یکی از مجریان پروژه استقرار مدیریت منابع انسانی مبتنی بر شایستگی معرفی نماید.

ارسال نظر
نام :
ایمیل :
متن نظر :
ارسال نظر
نظرات کاربران
میزان اهمیت
ایمیل
توضیحات
ارسال